Gouden jaar of tropenjaar?

Het nieuwe schooljaar is begonnen! Gelukkig starten we met een gevulde formatie. Ik ben blij dat we een startende leerkracht fulltime hebben kunnen benoemen in groep 6. Ze komt naast een ervaren leerkracht in de parallelgroep, die haar goed kan helpen. Ook de KC’er heeft aangegeven een oogje in het zeil te houden. De startende leerkracht is een pittige meid met een uitstekende LIO-beoordeling en ze gaf aan dat ze zin heeft om eindelijk haar eigen klas te hebben. Het komt vast goed…

Vandaag weer aan het werk, voor het eerst mijn eigen groep! Ik ben zo blij dat ik aangenomen ben als fulltime leerkracht. Mijn voorkeur lag bij groep 3 of 4, het is een groep 6 geworden. Ik vind dat wel spannend, maar heb dat niet gezegd. Ik heb een PABO-diploma, dus ik moet dit kunnen. De directeur heeft toegezegd dat er een ervaren leerkracht in de parallelgroep staat en dat de KC’er ook bereikbaar is als ik vragen heb. Het komt vast goed…

Ongetwijfeld herkenbaar. Na de zomervakantie starten alle (basis)scholen in Nederland weer op en beginnen tal van startende meesters en juffen enthousiast aan hun eerste jaar als beroepsleerkracht. Spannend, maar ook iets waar ze naar uit hebben gekeken. Helaas zie ik, Hennie Nieuwenhuis, in de praktijk als coach van (startende) leerkrachten dat voor veel starters hun eerste schooljaar vaak overleven is. Ze voelen zich eenzaam en vragen zich soms zelfs af of het beroep wel bij hen past.

Wat me opvalt is dat er binnen het onderwijs volop wordt ingezet op de gouden weken voor de leerlingen, terwijl deze aandacht er veel minder lijkt te zijn voor startende leerkrachten. Hoe is de start van het schooljaar voor hen? Welke ondersteuning kunnen zij verwachten bij het goed acclimatiseren op school, in het team en in de klas? Het voornemen om de starter goed te begeleiden is er wel, het blijkt alleen vaak de sluitpost te zijn in de (hectische) werkelijkheid van een school.

Verder heb ik de ervaring dat startende leerkrachten zelf vaak niet aan durven te geven dat ze ondersteuning nodig hebben of even willen sparren. Een veelgehoorde reden? ‘Collega’s hebben het superdruk en dan wil ik niet nog meer van hun tijd en energie vragen.’ Een andere: ‘Het voelt als falen als ik aangeef dat ik het erg veel en zwaar vindt.’ Jammer, want als dit de praktijk blijft, verdwijnen er leerkrachten uit het onderwijs of branden ze op. Terwijl ze zo nodig zijn!

Graag geef ik enkele praktische tips voor de begeleiding van de startende leerkracht:

Plan als directeur/ bouwcoördinator voorafgaand aan het schooljaar met de starter (korte) voortgangsgesprekken. Tot halverwege het schooljaar het liefst wekelijks. Dit hoeven geen uitgebreide en lange gesprekken te zijn. Wekelijks een moment(je) om de starter te spreken (en vooral ook te zien!) voorkomt dat het ‘ineens’ toch niet zo goed blijkt te gaan als het leek.
Vraag niet alleen ‘hoe het gaat’. Lok de starter uit om zich uit te spreken door vragen te stellen als: ‘Wat heb je de afgelopen week gedaan waar je trots op bent?’, ‘Waar heb je thuis nog over nagedacht?’, ‘Hoeveel tijd heb je thuis aan school besteed?’, ‘Waar heb je van genoten afgelopen week?’ ‘Wat valt je mee en wat valt je tegen in het leerkracht zijn?’ Op deze manier krijg je meer zicht op waar de leerkracht mee bezig is en hoe zij het werk ervaart.
Zorg dat de wederzijdse verwachtingen wat betreft begeleiding duidelijk zijn, hoe vaak, met wie, waarover, …
Laat het initiatief voor contact niet bij de starter. Veel starters willen geen (in hun ogen) onnodig beroep doen op de spaarzame tijd van collega’s en ploeteren alleen door. Wees als leidinggevende of collega pro-actief in het aangaan van het gesprek met de starter.
Overweeg om eventueel (maandelijks) externe begeleiding in te zetten. Een externe coach is onafhankelijk van de school. Dit maakt de drempel lager om even stoom af te blazen en eventuele frustraties of moeilijkheden te delen.
Bij meerdere starters binnen de school/vereniging: organiseer intervisiebijeenkomsten waarin starters, onder begeleiding, elkaar kunnen ontmoeten en situaties kunnen delen.